Αστέριος Τσίντσιφος : Η Σφίγγα από την Σαμοθράκη στην Αμφίπολη

-2.jpg

Αμίλητη με τα χείλη σφιχτά, βλοσυρό βλέμμα, μυστηριώδες και απειλητικό μαζί, η σφίγγα υπήρχε εκεί για φυλάει τα «άρρητα». Ήταν εκεί, για να θυμίζει τον όρκο σιωπής στους μυημένους στα Καβείρια μυστήρια. Εκεί στη Σαμοθράκη, συνέδεσε για πρώτη φορά την παρουσία της με τα Καβείρια. Ο άλλος ρόλος της ήταν να ανήκει στην ακολουθία του Διόνυσου. Δυο ρόλοι, που βέβαια δεν απείχαν πολύ μεταξύ τους. Όπως θα διαπιστωθεί αργότερα, εκτός από το καθήκον της στα «άρρητα» και το παραπεμπτικό στα Καβείρια, η σφίγγα εξελίχθηκε σε σύμβολο προστασίας υψηλών προσώπων, αφού κοσμούσε την περικεφαλαία που φορούσαν. Μια προστασία που μόνο οι μυημένοι δικαιούνταν.

1

ΝΟΜΙΣΜΑ 1 – ΣΑΜΟΘΡΑΚΗ

3

ΝΟΜΙΣΜΑ 3 – ΣΑΜΟΘΡΑΚΗ

ΝΟΜΙΣΜΑ 2 – ΣΑΜΟΘΡΑΚΗ

2

Η σφίγγα λοιπόν, ήταν το πιο κατάλληλο θέμα, όταν από το 480 π. Χ. η Σαμοθράκη άρχισε να «κόβει» τα δικά της νομίσματα. Σε κάποια από αυτά (2), υπήρχαν τα δυο πρώτα γράμματα Σ Α, και το δηλωτικό των μεγάλων θεών γράμμα θήτα (Θ). Το ίδιο γράμμα υπάρχει εγχάρακτο σε πολλά σημεία στα μάρμαρα του ιερού εκεί όπως επίσης και σε πήλινα σκεύη. Υπήρξε ο συνδετικός κρίκος για τα απανταχού Καβείρια.

7

ΝΟΜΙΣΜΑ 7 – ΕΝΝΕΑ ΟΔΟΙ

8

ΝΟΜΙΣΜΑ 8 – ΕΝΝΕΑ ΟΔΟΙ

Χωρίς σήμερα να υπάρχει υποψία για Καβείριο ιερό, η σφίγγα εμφανίστηκε σε νομίσματα και στις Εννέα Οδούς (7,8), μετέπειτα Αμφίπολι. Αυτά μάλιστα προηγήθηκαν αυτών στη Σαμοθράκη. Εκεί βέβαια ήταν το κέντρο της Διονυσιακής λατρείας και στα πλαίσια αυτά, η παρουσία της ήταν φυσιολογική. Το ιστορικό εμφάνισης της σφίγγας σε νομίσματα πόλεων ή σε τοπικούς μύθους, σχετίζονταν πάντα με Διόνυσο και κρασί, όπως τα ίδια νομίσματα δείχνουν.

5

ΝΟΜΙΣΜΑ 5 – ΝΑΞΟΣ

ΝΟΜΙΣΜΑ 5Β

ΝΟΜΙΣΜΑ 5Β – ΝΑΞΟΣ

6

ΝΟΜΙΣΜΑ 6 – ΘΗΒΑ

6Β

ΝΟΜΙΣΜΑ 6Β – ΘΗΒΑ

6Γ

Οι Νάξιοι που είχαν τον Διόνυσο και διαφήμιζαν το κρασί στα νομίσματά τους (5), ήταν αυτοί που έστειλαν άγαλμα σφίγγας για αφιέρωμα στους Δελφούς. Στην Θήβα του Οιδίποδα, εκεί όπου γεννήθηκε ο μύθος με τη σφίγγα, Διόνυσο και κρασί πάλι έχουμε στα νομίσματα της πόλης (6).

ΝΟΜΙΣΜΑ 4 – ΧΙΟΣ

4

Στη φημισμένη για το κρασί της Χίο, αυτό δεν έπαυε να συμβολίζεται και υπήρχε μαζί με τη σφίγγα στα νομίσματά της (4)

ΝΟΜΙΣΜΑ 9 – ΑΜΦΙΠΟΛΗ

9

Η λατρεία της σφίγγας ήταν πανάρχαια. Συσχετίστηκε με αυτή του Διονύσου και έτσι όπως λέγεται προηγήθηκε και αυτής της λατρείας των Ολυμπίων Θεών ακόμα. Μοιραία λοιπόν, η λατρεία αυτή αναπτύχθηκε στο Παγγαίο, σε μια καθαρά κρασοπαραγωγική ζώνη, κέντρο της οποίας υπήρξε αργότερα η Αμφίπολι. Η σφίγγα, σαν νομισματικό θέμα εκεί, υπήρχε από τα τέλη του 6ου π. Χ. αιώνα (7,8). Πολύ αργότερα και στις αρχές του 4ου π. Χ. αιώνα, σε αυτόνομα νομίσματα της Αμφίπολης, η σφίγγα θα υπάρχει σαν σύμβολο πλέον (9). Φαίνεται λοιπόν, να είχε η παρουσία της σφίγγας εκεί, καθαρά Διονυσιακό χαρακτήρα. Αυτό θα αλλάξει λίγο αργότερα, με την έλευση του Φιλίππου και της Ολυμπιάδας.

ΚΕΦΑΛΙ ΣΦΙΓΓΑΣ ΟΛΥΜΠΙΑΣ 2
ΚΕΦΑΛΙ ΣΦΙΓΓΑΣ ΟΛΥΜΠΙΑΣ 3
ΚΕΦΑΛΙ ΣΦΙΓΓΑΣ ΟΛΥΜΠΙΑΣ 1

ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ & ΣΦΙΓΓΑ

ΣΦΙΓΓΑ ΑΜΦΙΠΟΛΗ ΔΙΠΛΗ

Η Ολυμπιάδα γνώρισε τη σφίγγα κατά την θητεία της σαν ιέρεια των Καβειρίων μυστηρίων στην Σαμοθράκη. Την συνάντησε ξανά με τον ερχομό της στην Αμφίπολη. Η διπλή ιδιότητά της να είναι στον Διονυσιακό κύκλο και στην προστασία των Καβειρίων, οδήγησαν την Ολυμπιάδα να τοποθετήσει δυο από αυτές σε μια είσοδο του νεοσύστατου Καβειρίου εκεί. Θέλησε η ίδια να ταυτίσει τον εαυτό της με τις σφίγγες και
έτσι για κεφάλι τοποθέτησε το δικό της. Κάποια πράγματα βασικά, μας οδηγούν σε αυτό το συμπέρασμα.

ΝΟΜΙΣΜΑ 10 – ΓΑΒΑΛΑ ΣΥΡΙΑΣ

10

ΝΟΜΙΣΜΑ 10 – ΓΑΒΑΛΑ ΣΥΡΙΑΣ

10Α

Μέχρι εκείνη τη στιγμή, καμιά σφίγγα δεν είχε στέμμα «πόλο» στο κεφάλι. Στους αιώνες που ακολούθησαν, σε σπανιότατες περιπτώσεις επαναλήφθηκε για σφίγγα αυτό, όπως στο μεγάλο Καβείριο στα Γάβαλα της Συρίας. Είναι φανερό ότι εκεί επαναλήφθηκε αυτή η ταύτιση και ενισχύεται από το κοράκι που ήταν σύμβολο της τελετουργικής μαγείας και το Καβείριο επάνω στο οποίο πατά (10). Χαρακτηριστικό και στις δυο περιπτώσεις, είναι το μοιραίο μαλλί που πέφτει στους ώμους. Καμιά κοινή σφίγγα δεν το είχε ποτέ αυτό. Τα ίχνη κόκκινου χρώματος που εντοπίστηκαν στα μαλλιά της σφίγγας στην Αμφίπολι, αποτελεί μια ένδειξη για το αληθές.

ΝΟΜΙΣΜΑ 11 – ΑΜΦΙΠΟΛΗ

11

Κόντρα στα Μακεδονικά νομισματικά δεδομένα, η Ολυμπιάδα σαν ιέρεια με πυρσό στον ώμο, απεικονίζεται σε νόμισμα της Αμφίπολης. Αυτό φανερώνει μια πτυχή του χαρακτήρα της, που δικαιολογεί την τοποθέτηση του προσώπου της στις σφίγγες. Η κοπή νομίσματος που για πρώτη φορά απεικόνιζε θνητό πρόσωπο, με την κατασκευή του Καβειρίου, συνέπιπτε χρονικά. Έχουμε λοιπόν από το γεγονός αυτό, επιπλέον ενδείξεις που αφορούν τη ομοιότητα προσώπου και κόμμωσης.

ΝΟΜΙΣΜΑ 11: ΑΜΦΙΠΟΛΙΣ: ΟΛΥΜΠΙΑΣ & ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΑΝΑΒΑΤΗΣ

Κόπηκε όταν ο Φιλιππος ήταν ερωτευμένος με την Ολυμπιάδα. Σε καμία περίπτωση δεν είναι Άρτεμις. Η Ολυμπιάς είναι η πρώτη που έβαλε τον εαυτό της στα νομίσματα. Εως εκείνη την εποχή κανένας θνητός δεν είχε μπει στα νομίσματα. Αυτή μπήκε με την ιδιότητα της ιέρειας γι’αυτο και ο πυρσός στην πλάτη της. Το νόμισμα κόπηκε περίπου το 356 ΠΚΧ +, -1 χρονο και είχε πολύ μικρή κυκλοφορία. Είναι πολύ σπάνιο.

ΝΟΜΙΣΜΑ 11 – ΑΜΦΙΠΟΛΗ

ΠΟΔΙ ΣΦΙΓΓΑΣ

ΕΠΙΛΟΓΟΣ : Αν το εύρημα των σφιγγών που αποκαλύφθηκε στην Αμφίπολι, το προσπερνάς χωρίς να αντλήσεις χρήσιμα συμπεράσματα από το ιστορικό υπόβαθρο, τότε δεν έχεις την δυνατότητα στη συνδυαστική λογική. Η αλληλουχία των ευρημάτων, που το καθένα από αυτά πρέπει να δώσει τα δικά του δεδομένα, ολοκληρώνουν την εικόνα του συνολικού μνημείου. Αυτή οφείλει να είναι σύμφωνη με την τάξη και την ευφυΐα των αρχαίων, όπως και με τους συμβολισμούς που χρησιμοποιούσαν. Να είναι τέτοια, που να δείχνει καθαρά τον λόγο ύπαρξης του μνημείου και φυσικά να το ονοματίζει.

ΑΡΘΡΟ: ΑΣΤΕΡΙΟΣ ΤΣΙΝΤΣΙΦΟΣ

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ & ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΑΔΡΙΑΝΟΣ ΜΠΕΖΟΥΓΛΩΦ

http://nausinous.com

Μοιραστείτε το

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Top
error: Content is protected !!

Powered by themekiller.com